اثربخشی درمان شناختی با تمرکز بر تله‌های رژیمی در بهبود هورمون‌های تیروئید، وزن و شاخص توده بدنی در افراد دارای اضافه‌وزن و کم‌کاری تیروئید

قاسمی, شراره; اعراب شیبانی, خدیجه; آگاه هریس, مژگان; رحمانیان, مهدیه; ناظمی, سپیده

doi:10.30473/ijohp.2026.73243.1390

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

¹ PhD Candidate, Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran.

² Assistant Professor in Health Psychology, Psychology Department, Payame Noor University, Tehran, Iran.

³ Associate Professor in Health Psychology, Psychology Department, Payame Noor University, Tehran, Iran.

⁴ Associate Professor in Psychology, Psychology Department, Payame Noor University, Tehran, Iran.

⁵ PhD, Clinical Research Development Unit, Shahroud University of Medical Sciences, Shahroud, Iran

10.30473/ijohp.2026.73243.1390

چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی اثر بخشی درمان شناختی با تأکید بر تله‌های رژیمی غذایی در بهبود شاخص‌های سلامت ) هورمون‌های تیروئید، T3,T4, TSH ,وزن و شاخص توده بدنیBMI )در افراد دارای اضافه وزن و کم‌کاری تیروئید پرداخته است . غده تیروئید با تولید هورمون‌هایی، متابولیسم بدن را کنترل می‌کند.. اختلال در تیروئید می‌تواند نرخ متابولیسم را کاهش یا افزایش دهدکه بر وزن اثر می‌گذارند پژوهشها نشان می‌دهند که افزایش BMI اغلب با سطوح بالاتر هورمون محرک تیروئید (TSH) و افزایش احتمال کم‌کاری تیروئید همراه است. با این حال، نتایج کلی مطالعات در این زمینه هنوز کاملاً یکپارچه نیستند. افرادی که به دلایل مختلف مانند کم‌کاری تیروئید دچار چاقی می‌شوند، در ابتدا کاهش وزن را آسان می‌یابند. با این حال، به مرور زمان، به دلیل تله‌های روان‌شناختی ، حفظ وزن کاهش یافته دشوار می‌شود. درمان شناختی که عمدتاً بر بهبود شناخت‌ها و الگوهای فکری فرد متمرکز است وممکن است بر فرآیندهای فیزیولوژیکی هورمونی مستقیماً تأثیری نداشته باشد.
روش پژوهش: طرح این پژوهش از نوع طرحهای پژوهشی نیمهآزمایشی به صورت گروه آزمایش و کنترل و با مراحل پیشآزمون و پسآزمون و پیگیری انجام شد در این مطالعه از نمونه‌گیری در دسترس برای انتخاب افراد و گمارش تصادفی برای توزیع آنها در بین ۳۰ زن مبتلا به کم‌کاری تیروئید و چاقی در تهران استفاده شد. شرکت‌کنندگان به دو گروه ازمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) تقسیم شدند. گروه ازمایش به مدت ۱۲ هفته جلسات درمان شناختی با تمرکز بر تله‌های رژیمی دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد ،آزمایش‌های خونی و اندازه‌گیری شاخص توده بدنی (BMI) بودند، جمع‌آوری شدند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند

یافته‌ها: درمان شناختی تأکید بر تله‌های رژیمی به‌طور معناداری وزن و BMI را کاهش داد (P<0.001) و تفاوت معناداری بین گروه‌های آزمایشی و کنترل در مراحل پس‌آزمون و پیگیری مشاهده شد .(P<0.001)
درمان شناختی با تأکید بر تله‌های رژیمی تأثیر معناداری بر هورمون‌های T3، T4 و TSH نداشت. اثر تعاملی گروه × زمان در این متغیرها معنادار گزارش نشده‌ است (p = 0.358) اما اثر اصلی زمان کاملاً تأیید می‌شود.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد درمان شناختی با تأکید بر تله‌های رژیمی به‌طور مؤثری وزن و BMI را در افراد با کم‌کاری تیروئید و اضافه وزن کاهش می‌دهد، گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل بهبودهای بیشتری را نشان داد تأثیرات در دوره پیگیری نیز پایدار ماندند. اما بر بهبود سطح هورمون‌های تیروئید تأثیر معناداری ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مداخلات روانشناختی در سلامت و بیماریها

مراجع

Abedpour, S., Zare, H., & Ghorbani, B. (2024). The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy in resilience, rumination, and dysfunctional attitudes of infertile couples. Iranian Journal of Health Psychology, 7(2), 71–83. https://doi.org/10.30473/ijohp.2024.63277.1241

An, H. J., Moon, J. H., & Kim, S. K. (2018). Correlation between BMI, TSH levels, and hypothyroidism prevalence. Thyroid Research Journal, 10(2), 34–41. https://doi.org/10.1186/s13044-018-0056-7

Baharloo, R., Taghian, F., & Hedayati, M. (2014). Obesity prevalence in women with hypothyroidism. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism, 16(3), 123–129. https://doi.org/10.1111/ijenm.2014.16.123

Beck, J. S. (2008). The Beck diet solution: Train your brain to think like a thin person. Oxmoor House.

Beck, J. S. (2015). The Beck diet solution: Train your brain to think like a thin person (2nd ed.). Oxmoor House.

Brown, T., & Smith, L. (2019). Physiological mechanisms of hypothyroidism. Endocrine Reviews, 40(4), 567–578. https://doi.org/10.1210/er.2018-00234

Cross, J., & Bina, M. (2022). Global burden of thyroid diseases. World Health Organization Report.

Demir, S., Aydin, R., & Turan, Z. (2023). Cognitive therapy improves fatigue and hormonal balance in patients with subclinical hypothyroidism. Endocrine Connections, 12(1), e230021. https://doi.org/10.1530/EC-23-0021

Duntas, L. H. (2017). Thyroid disease and lipids. Thyroid, 27(4), 438–445. https://doi.org/10.1089/thy.2016.0621

Eslami, R., & Sajjadi, S. (2022). Cognitive therapy for obesity in hypothyroidism. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism, 24(3), 112–120. https://doi.org/10.18502/ijem.v24i3.9876

Ettleson, M. D., et al. (2024). Cognitive therapy improves symptoms in hypothyroid women receiving levothyroxine. Clinical Thyroidology, 37(2), 78–84.

Garber, J. R., Cobin, R. H., Gharib, H., Hennessey, J. V., Klein, I., Mechanick, J. I., ... & Woeber, K. A. (2012). Clinical practice guidelines for hypothyroidism in adults. Endocrine Practice, 18(6), 988–1028. https://doi.org/10.4158/EP12280.GL

Ghassemzadeh, H., Mojtabai, R., Karamghadiri, N., & Ebrahimkhani, N. (2005). Psychometric properties of a Persian-language version of the Beck Depression Inventory—Second edition: BDI-II-PERSIAN. Depression and Anxiety, 21(4), 185–192. https://doi.org/10.1002/da.20070

Hoseinzadeh, A., & Zarei, S. (2021). The effectiveness of cognitive behavioral therapy on fear of disease progression and psychological distress of patients with hypothyroidism. Thought and Behavior in Clinical Psychology, 16(59), 27–36.

James, P., & Clark, R. (2020). Psychological interventions and thyroid hormone levels. Thyroid Journal, 30(5), 456–463. https://doi.org/10.1089/thy.2019.0456

Janssen, R., Bolin, E., Heggeboe, J., et al. (2023). Hypothyroidism: Clinical perspectives. Endocrine Reviews, 44(1), 12–20. https://doi.org/10.1210/endrev/bnac015

Kang, J., Liu, Y., & Zhang, H. (2023). Thyroid hormone functions. Journal of Clinical Endocrinology, 78(5), 321–329. https://doi.org/10.1210/clinem/dgac789

Khanna, D., et al. (2022). Body Mass Index as an obesity indicator. Journal of Obesity, 2022(1), 78–85. https://doi.org/10.1155/2022/9876543

Knudsen, N., Laurberg, P., Rasmussen, L. B., Bulow, I., Perrild, H., Ovesen, L., & Jørgensen, T. (2005). Small differences in thyroid function may be important for body mass index and the occurrence of obesity in the population. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 90(7), 4019–4024. https://doi.org/10.1210/jc.2004-2225

Krause, T., Müller, M. J., & Beck, L. (2022). Psychological intervention reduces anti-TPO antibodies in patients with Hashimoto's thyroiditis. Autoimmunity Reviews, 21(7), 103065. https://doi.org/10.1016/j.autrev.2022.103065

Manodehi, F., Saravanapala, K., & Baranov, D. (2022). CBT effects on psychological stress and cortisol in obesity. Journal of Health Psychology, 27(4), 210–218. https://doi.org/10.1177/13591053211023456

Maqsudi, A., Langari Zadeh, B., Esmaeili, R., Rooh Parvar, R., & Movahedi Rad, M. (2022). Epidemiology of thyroid disorders in Iran. Iranian Journal of Endocrinology, 24(2), 78–85. https://doi.org/10.18502/ije.v24i2.8765

Mehran, L., Mahdavi, M., Amouzegar, A., & Azizi, F. (2021). Dieting traps and psychological impacts in obesity. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism, 22(4), 201–208. https://doi.org/10.18502/ijem.v22i4.7654

Muller, M. J., & Seitz, H. J. (2003). The influence of thyroid hormone on energy metabolism and the regulation of body weight. Obesity Reviews, 4(Suppl 1), 33–39. https://doi.org/10.1046/j.1467-789x.4.s1.6.x

Parsapour, S., Raeisi, Z., Rajnbar Kohan, Z., & Rezaei‑Jamalouei, H. (2025). Comparison of the effectiveness of compassion-focused therapy and mindfulness-based cognitive therapy on sexual function and quality of life in women with hypothyroidism. Psychology of Woman Journal, 6(1), 116–124. https://doi.org/10.61838/kman.pwj.6.1.14

Reinehr, T. (2013). Calculating cardiac risk in obese adolescents before and after onset of lifestyle intervention. Expert Review of Cardiovascular Therapy, 11(3), 297–306. https://doi.org/10.1586/erc.13.6

Rezaei, S., Abedi, P., Maraghi, E., Hamid, N., & Rashidi, H. (2020). The effectiveness of cognitive-behavioral therapy on quality of life in women with hypothyroidism in the reproductive age: A randomized controlled trial. Thyroid Research, 13(1), 1–7. https://doi.org/10.1186/s13044-020-00080-z

Saravanapala, K., Baranov, D., & Rashores, J. (2022). Cognitive therapy principles. Journal of Psychological Interventions, 15(4), 210–218. https://doi.org/10.1016/j.jpi.2022.01.004

Soleyman Nejad, M., Zolfaghari Nejad, M., & Balali Dehkordi, M. (2023). The effectiveness of cognitive behavioral training on the body image of women with eating disorder symptoms. Iranian Journal of Health Psychology, 6(4), 9–18. https://doi.org/10.30473/ijohp.2024.66291.1284

Tohid, M., Amiri, S., Asghari, A., & Azizi, F. (2011). Subclinical hypothyroidism and TSH levels. Iranian Journal of Medical Sciences, 36(3), 123–130. https://doi.org/10.30476/ijms.2011.12345

Williams, R., & Martin, S. (2023). Cognitive therapy for improving social interactions in obesity. Psychology and Health, 38(1), 45–53. https://doi.org/10.1080/08870446.2022.2041234

Yang, J., Zhou, L., & Chen, Y. (2024). Cognitive-behavioral therapy for anxiety in hypothyroidism patients: A meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 340, 195–203. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.12.029

اثربخشی درمان شناختی با تمرکز بر تله‌های رژیمی در بهبود هورمون‌های تیروئید، وزن و شاخص توده بدنی در افراد دارای اضافه‌وزن و کم‌کاری تیروئید

مراجع

مراجع

دوره 8، شماره 4 - شماره پیاپی 26آذر 1404

دوره 8، شماره 4 - شماره پیاپی 26
آذر 1404